Μητσοτάκης: Η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να μείνει χωρίς κανόνες – αλλά το μεγάλο ερώτημα είναι ποιοι θα τους γράψουν
Η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη περνά πλέον, για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, από το στάδιο του ενθουσιασμού για τις δυνατότητες της τεχνολογίας στο πολύ πιο δύσκολο ερώτημα της ρύθμισης, της εποπτείας και της ευθύνης. Και ο πρωθυπουργός, μετά τις επαφές του στη Νέα Υόρκη και κυρίως στο Σαν Φρανσίσκο, επέλεξε να τοποθετήσει την Ελλάδα μέσα σε αυτή τη συζήτηση. Η βασική του θέση είναι καθαρή: η αυτορρύθμιση της AI δεν αρκεί. Στην τοποθέτησή του στο Σαν Φρανσίσκο, ο Κ. Μητσοτάκης επικαλέστηκε μάλιστα ένα ιδιαίτερα ισχυρό επιχείρημα: όταν οι ίδιοι οι δημιουργοί των προηγμένων μοντέλων παραδέχονται ότι δεν γνωρίζουν πλήρως τι συμβαίνει στο εσωτερικό τους και κατανοούν μόνο ένα μέρος του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν και αυτοβελτιώνονται, τότε η πολιτεία δεν μπορεί να θεωρεί ότι το ζήτημα θα λυθεί μόνο από την αγορά.
Από την καινοτομία στην εποπτεία
Ο πρωθυπουργός δεν θέτει το δίλημμα «ρύθμιση ή καινοτομία». Η λογική του είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα χρειαστεί αναπόφευκτα ένα πλαίσιο κανόνων, όπως συνέβη και με άλλες τεχνολογίες που απέκτησαν μεγάλη επίδραση στην οικονομία και στην κοινωνία. Το πραγματικό ερώτημα, όπως παραδέχθηκε, είναι τι είδους ρύθμιση θα θεσπιστεί – και σε αυτό, όπως είπε χαρακτηριστικά, σήμερα δεν υπάρχει ακόμη σαφής απάντηση. Για να εξηγήσει το κενό που βλέπει στην εποπτεία, χρησιμοποίησε το παράδειγμα της αεροπορίας. Εάν παρουσιαστεί σοβαρό πρόβλημα σε ένα αεροσκάφος, η αμερικανική FAA έχει τη δυνατότητα να καθηλώσει αεροσκάφη μέχρι να διερευνηθεί τι συνέβη. Αντίστοιχος μηχανισμός άμεσης παρέμβασης δεν υπάρχει σήμερα στην τεχνητή νοημοσύνη. Και αυτό, για τον Μητσοτάκη, δείχνει το θεσμικό κενό που πρέπει να αντιμετωπιστεί. Στην κυριακάτικη ανασκόπησή του έκανε το μήνυμα ακόμη πιο πολιτικό: η AI χρειάζεται κανόνες, θεσμούς, εποπτεία και διεθνή συνεργασία, χωρίς η ρύθμιση να μετατραπεί σε εμπόδιο για την καινοτομία. Η τεχνολογία, σύμφωνα με τη θέση που διατύπωσε, πρέπει να παραμείνει ασφαλής και χρήσιμη για τον άνθρωπο.
Το μεγάλο παιχνίδι δεν θα παιχτεί μόνο στις Βρυξέλλες. Και η Ελλάδα; Και παραγωγός ΑΙ
Το δεύτερο επίπεδο της παρέμβασης Μητσοτάκη είναι ακόμη πιο ενδιαφέρον. Ο πρωθυπουργός δεν βλέπει την υπόθεση της AI μόνο ως ευρωπαϊκό ζήτημα. Στο Σαν Φρανσίσκο υποστήριξε ότι πολλά θα εξαρτηθούν από τις ΗΠΑ και περιέγραψε τον παγκόσμιο ανταγωνισμό στην τεχνολογία ως έναν αγώνα στον οποίο οι δύο βασικοί πόλοι είναι οι ΗΠΑ και η Κίνα. Παράλληλα, έθεσε την ανάγκη οι ΗΠΑ να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στη διαμόρφωση μιας «έξυπνης ρύθμισης». Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ουσιαστική διάσταση της τοποθέτησής του. Η Ευρώπη έχει ήδη προχωρήσει σε κανονιστικό πλαίσιο για την AI, όμως ο πρωθυπουργός μεταφέρει τη συζήτηση σε ένα διαφορετικό επίπεδο: ποιος θα καθορίσει τους κανόνες για την επόμενη γενιά της τεχνητής νοημοσύνης και ποιος θα έχει πραγματική δυνατότητα να τους επιβάλει;
Ο Κ. Μητσοτάκης επιχειρεί ταυτόχρονα να συνδέσει τη διεθνή συζήτηση με το ελληνικό εγχείρημα. Στο Σαν Φρανσίσκο παρουσίασε τον ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας, τη χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και, ειδικά για την AI, τον υπερυπολογιστή «Δαίδαλο», ο οποίος πρόκειται να τεθεί σε λειτουργία στο Λαύριο και να προσφέρει υπολογιστική ισχύ τόσο στο Δημόσιο όσο και σε ελληνικές νεοφυείς επιχειρήσεις. Η στόχευση, επομένως, δεν περιορίζεται στη ρύθμιση. Η κυβέρνηση θέλει η AI να περάσει στην οικονομία, τη δημόσια διοίκηση, την υγεία και την παραγωγικότητα. Το ζήτημα για την Ελλάδα είναι πλέον διπλό: από τη μία να υπάρχουν κανόνες και μηχανισμοί λογοδοσίας και από την άλλη να δημιουργηθούν οι υποδομές, οι επιχειρήσεις και το ανθρώπινο δυναμικό που θα επιτρέψουν στη χώρα να αξιοποιήσει την τεχνολογία.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της παρέμβασης Μητσοτάκη: η εποχή που η συζήτηση για την AI εξαντλούνταν στο πόσο εντυπωσιακά είναι τα νέα μοντέλα τελειώνει. Το επόμενο πολιτικό και οικονομικό κεφάλαιο αφορά το ποιος έχει την ευθύνη όταν τα μοντέλα κάνουν λάθος, ποιος εποπτεύει τους δημιουργούς τους, ποιοι κανόνες εφαρμόζονται και – κυρίως – ποιος διαθέτει την τεχνολογική και θεσμική ισχύ για να τους επιβάλει. Η Ελλάδα δηλώνει ότι θέλει να βρίσκεται μέσα σε αυτή τη συζήτηση. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός, πάντως, αναγνωρίζει ότι το δύσκολο κομμάτι τώρα αρχίζει: να βρεθεί η «έξυπνη ρύθμιση» χωρίς να μετατραπεί η ρύθμιση σε φρένο στην τεχνολογική εξέλιξη.
