Έρευνα ELTRUN – Telekom : Στις ελληνικές ΜμΕ τριπλασιάστηκε η χρήση AI, αλλά αναζητείται η ψηφιακή ωρίμανση
Από το 13% στο 45% αυξήθηκε μέσα σε δύο χρόνια η χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ωστόσο, μόλις το 14% των χρηστών αξιοποιεί την τεχνολογία για αυτοματοποίηση εσωτερικών εργασιών, ενώ το 68% δηλώνει περιορισμένη ή μηδενική εξοικείωση. Υποχωρεί παράλληλα η χρήση λύσεων κυβερνοασφάλειας. Η Τεχνητή Νοημοσύνη εισέρχεται με ταχύτητα στην ελληνική μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, χωρίς όμως να έχει περάσει ακόμη στο επόμενο στάδιο της ουσιαστικής ενσωμάτωσης στις επιχειρησιακές λειτουργίες. Η μεγάλη αύξηση της χρήσης εργαλείων AI συνοδεύεται από ελλείψεις σε ψηφιακές δεξιότητες, περιορισμένη αυτοματοποίηση διαδικασιών και προβλήματα ψηφιακής ασφάλειας.
Αυτή είναι η βασική εικόνα που προκύπτει από την έρευνα «Ψηφιακή Ετοιμότητα των ΜμΕ στην Ελλάδα 2026», την οποία πραγματοποίησε το Εργαστήριο Ηλεκτρονικού Εμπορίου (ELTRUN) του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, σε συνεργασία με την Telekom. Το ποσοστό των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης αυξήθηκε από 13% το 2024 σε 45% το 2026, καταγράφοντας υπερτριπλασιασμό μέσα σε δύο χρόνια. Η διείσδυση αφορά κυρίως την παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη (Generative AI), καθώς το 42% των επιχειρήσεων χρησιμοποιεί τέτοιες εφαρμογές, ενώ ένα επιπλέον 3% συνδυάζει εργαλεία GenAI με άλλες εφαρμογές AI. Ωστόσο, η διάδοση της τεχνολογίας δεν σημαίνει και αντίστοιχη γνώση της αξιοποίησής της. Το 68% όσων χρησιμοποιούν AI δηλώνει ότι έχει μικρή ή καθόλου εξοικείωση με την τεχνολογία. Μόνο το 10% αναφέρει υψηλό επίπεδο εξοικείωσης, ενώ το 22% δηλώνει μέτρια γνώση.
Περιορισμένη αξιοποίηση πέρα από την παραγωγή περιεχομένου
Η εικόνα γίνεται περισσότερο αποκαλυπτική όταν εξεταστούν οι πραγματικές εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η κυριότερη χρήση αφορά τη δημιουργία κειμένων και περιεχομένου, με ποσοστό 44% μεταξύ των χρηστών. Ακολουθούν η διαφήμιση και η επικοινωνία με 23% και η παραγωγή εικόνων και βίντεο με 21%. Αντίθετα, η αξιοποίηση της AI για ανάλυση δεδομένων και υποστήριξη επιχειρηματικών αποφάσεων περιορίζεται στο 13%, ενώ μόλις το 14% των χρηστών δηλώνει ότι χρησιμοποιεί την τεχνολογία για την αυτοματοποίηση εσωτερικών εργασιών. Στην εξυπηρέτηση πελατών το αντίστοιχο ποσοστό είναι μόλις 9%. Στην αγορά των εργαλείων παραγωγικής AI κυριαρχεί το ChatGPT, το οποίο χρησιμοποιεί το 81% των επιχειρήσεων που αξιοποιούν τη συγκεκριμένη κατηγορία εφαρμογών. Ακολουθούν το Google Gemini με 25% και το Microsoft Copilot Chat με 15%. Τα ποσοστά δεν είναι αθροιστικά, καθώς οι επιχειρήσεις μπορούν να χρησιμοποιούν περισσότερα από ένα εργαλεία. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το μοντέλο πρόσβασης στις εφαρμογές. Το 60% των χρηστών επιλέγει αποκλειστικά δωρεάν εκδόσεις, το 25% χρησιμοποιεί συνδρομητικές υπηρεσίες, ενώ το 15% συνδυάζει δωρεάν και επί πληρωμή εφαρμογές.
Η περιορισμένη αξιοποίηση της AI σε σύνθετες επιχειρησιακές λειτουργίες αποκτά ιδιαίτερη σημασία εξαιτίας της έλλειψης προσωπικού. Το 70% των επιχειρήσεων χαρακτηρίζει πλέον πολύ σημαντικό το πρόβλημα εξεύρεσης ανθρώπινου δυναμικού, έναντι 50% το 2024. Η ανάγκη αυτή δημιουργεί αυξανόμενο ενδιαφέρον για την αξιοποίηση αυτόνομων ψηφιακών βοηθών και AI agents, οι οποίοι μπορούν να αναλαμβάνουν επαναλαμβανόμενες εργασίες και να υποστηρίζουν καθημερινές λειτουργίες. Το 40% των επιχειρήσεων εκφράζει μεγάλο ενδιαφέρον για την αυτοματοποίηση εσωτερικών διαδικασιών και για εφαρμογές AI στο μάρκετινγκ. Αντίστοιχα, το 39% ενδιαφέρεται έντονα για τη διαχείριση ηλεκτρονικής αλληλογραφίας και αιτημάτων πελατών, ενώ το 38% για τον προγραμματισμό ραντεβού και κρατήσεων. Εάν συνυπολογιστούν και όσες εκφράζουν μέτριο ενδιαφέρον, η δυνητική ζήτηση ξεπερνά το 80% σε όλες αυτές τις κατηγορίες. Το χάσμα ανάμεσα στη σημερινή χρήση και στο ενδιαφέρον για πιο σύνθετες εφαρμογές αναδεικνύει την επόμενη φάση του ψηφιακού μετασχηματισμού των ΜμΕ: τη μετάβαση από τα μεμονωμένα εργαλεία παραγωγής περιεχομένου σε συστήματα που μπορούν να αναλαμβάνουν πραγματικές επιχειρησιακές εργασίες.
Η ψηφιακή ετοιμότητα βελτιώνεται, αλλά με βραδύτερο ρυθμό. Κενό δεξιοτήτων και υποχώρηση της κυβερνοασφάλειας
Ο συνολικός Δείκτης Ψηφιακής Ετοιμότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων διαμορφώθηκε σε 5,71 με άριστα το 10, από 5,24 το 2024 και 4,06 το 2020. Παρά τη βελτίωση, ο ρυθμός προόδου επιβραδύνεται: η αύξηση την τελευταία διετία ήταν περίπου 9%, έναντι 17% την προηγούμενη περίοδο. Το 40% των επιχειρήσεων βρίσκεται πλέον στις δύο υψηλότερες βαθμίδες ψηφιακής ετοιμότητας, από 33% το 2024 και 19% το 2022. Ωστόσο, το μέγεθος της επιχείρησης εξακολουθεί να επηρεάζει καθοριστικά την ψηφιακή της ωριμότητα. Στην προχωρημένη βαθμίδα βρίσκεται το 50% των επιχειρήσεων με 11 έως 50 εργαζομένους, έναντι 33% εκείνων που απασχολούν έως 10 άτομα. Στα επιμέρους ψηφιακά συστήματα, το 51% χρησιμοποιεί εφαρμογές επιχειρησιακού σχεδιασμού ERP και το 46% συστήματα διαχείρισης πελατειακών σχέσεων CRM. Η συνδυασμένη χρήση των δύο κατηγοριών έχει αυξηθεί στο 38%, από 33% το 2024. Παράλληλα, το 45% αξιοποιεί εργαλεία ανάλυσης δεδομένων, το 39% υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους (cloud), έναντι 31% το 2024, ενώ η χρήση τεχνολογιών Internet of Things (IoT) αυξήθηκε από 12% σε 20%. Ο μέσος όρος υιοθέτησης των 16 ψηφιακών εργαλείων και υποδομών που εξετάζει η έρευνα έφτασε στο 55,3%, από 49,4% το 2024.
Το σημαντικότερο εμπόδιο στην περαιτέρω ψηφιακή αναβάθμιση είναι πλέον η έλλειψη κατάλληλης εκπαίδευσης. Το 47% των επιχειρήσεων τη χαρακτηρίζει πολύ σημαντική δυσκολία, έναντι 27% το 2024. Παράλληλα, το 44% αναφέρει ως σημαντικό πρόβλημα την ανεπαρκή ενημέρωση για τις διαθέσιμες τεχνολογίες και το 42% τους περιορισμένους χρηματοοικονομικούς πόρους. Μόλις το 16% θεωρεί ότι διαθέτει σε μεγάλο βαθμό τις απαραίτητες ψηφιακές γνώσεις, ενώ το 76% δηλώνει ενδιαφέρον συμμετοχής σε εκπαιδευτικά προγράμματα.
Ανησυχητική είναι και η εικόνα στον τομέα της κυβερνοασφάλειας. Το ποσοστό των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν κάποια μορφή ψηφιακής προστασίας υποχώρησε στο 70%, από 77% το 2024. Από τις επιχειρήσεις που διαθέτουν λύσεις προστασίας, το 95% χρησιμοποιεί antivirus για υπολογιστές και διακομιστές, ενώ μόλις το 8% αναφέρει τη χρήση firewall. Η υποχώρηση αυτή καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιχειρήσεις αυξάνουν τη χρήση υπηρεσιών cloud, ψηφιακών εφαρμογών και εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, διευρύνοντας παράλληλα τις ανάγκες προστασίας των δεδομένων και των πληροφοριακών τους συστημάτων. Παρά τις αδυναμίες, οι επιχειρήσεις αναγνωρίζουν όλο και περισσότερο την οικονομική και λειτουργική αξία των ψηφιακών τεχνολογιών. Το 73% δηλώνει ότι η ψηφιοποίηση έχει βελτιώσει σημαντικά την παραγωγικότητά του, έναντι 59% το 2024. Επιπλέον, το 67% αναφέρει σημαντικά οφέλη στη διαχείριση των πελατειακών σχέσεων, το 66% στην αποτελεσματικότερη επικοινωνία και το 62% στην αύξηση των πωλήσεων. Η μείωση του λειτουργικού κόστους αναγνωρίζεται ως σημαντικό όφελος από το 54%. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η ψηφιακή μετάβαση έχει ήδη αποδώσει αποτελέσματα, αλλά δεν έχει αξιοποιήσει το σύνολο των δυνατοτήτων της.
Νέο πρόγραμμα εκπαίδευσης από την Telekom
Στο πλαίσιο της παρουσίασης της έρευνας, η Telekom ανακοίνωσε το πρόγραμμα «Telekom Grow Your Business – AI Edition», με στόχο την ενίσχυση των γνώσεων και των δεξιοτήτων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Το πρόγραμμα είναι δωρεάν και απευθύνεται σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες και εργαζομένους, ανεξάρτητα από το αν είναι πελάτες της εταιρείας. Περιλαμβάνει εννέα εκπαιδευτικές ενότητες, περίπου 23 ώρες μαθημάτων και 130 βίντεο, με αντικείμενα όπως η αξιοποίηση της AI στο μάρκετινγκ, στις πωλήσεις, στη διοίκηση, στην ανάλυση δεδομένων και στους αυτόνομους ψηφιακούς βοηθούς. Η εκπαίδευση πραγματοποιείται διαδικτυακά, μέσω της πλατφόρμας growyourbusiness.gr. Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε με τηλεφωνικές συνεντεύξεις σε 400 επιχειρήσεις από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο του 2026, καταγράφει μια σαφή μεταβολή στην ελληνική μικρομεσαία επιχειρηματικότητα. Η AI έχει ήδη περάσει στην καθημερινότητα σημαντικού μέρους των επιχειρήσεων. Το επόμενο ζητούμενο, όμως, δεν είναι απλώς η αύξηση του αριθμού των χρηστών, αλλά η ενσωμάτωση της τεχνολογίας στις παραγωγικές διαδικασίες, στην εξυπηρέτηση πελατών και στη λήψη αποφάσεων, με παράλληλη αναβάθμιση των δεξιοτήτων και της ψηφιακής ασφάλειας
