Πώς η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να απειλήσει τη δημοσιονομική σταθερότητα και τις κυβερνήσεις
Η μεγαλύτερη πρόκληση που ενδέχεται να δημιουργήσει η τεχνητή νοημοσύνη δεν αφορά μόνο την απώλεια θέσεων εργασίας, αλλά και τη βιωσιμότητα του φορολογικού μοντέλου πάνω στο οποίο στηρίζονται τα σύγχρονα κράτη. Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, η εκτεταμένη αντικατάσταση εργαζομένων από συστήματα AI θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τα δημόσια έσοδα, προκαλώντας δημοσιονομικές πιέσεις με πιθανές πολιτικές συνέπειες, ακόμη και κυβερνητικές ανατροπές.
Το ζήτημα εξετάστηκε στο πλαίσιο ειδικής άσκησης προσομοίωσης που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο στην έδρα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) στην Ουάσιγκτον. Στην άσκηση συμμετείχαν περίπου 50 ειδικοί από οργανισμούς και φορείς, μεταξύ των οποίων η Google DeepMind, η RAND Corporation και το Διοικητικό Συμβούλιο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, με αντικείμενο τις πιθανές επιπτώσεις της εξάπλωσης της τεχνητής νοημοσύνης στα φορολογικά έσοδα, τις δημόσιες δαπάνες και την οικονομική ανάπτυξη.
Όπως επισημαίνεται στην ανάλυση, τα περισσότερα σύγχρονα φορολογικά συστήματα βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη φορολόγηση της εργασίας. Εάν η τεχνητή νοημοσύνη αντικαταστήσει σημαντικό αριθμό καλά αμειβόμενων εργαζομένων, τα κρατικά έσοδα από φόρους και εισφορές ενδέχεται να περιοριστούν, την ίδια στιγμή που οι κυβερνήσεις θα κληθούν να αυξήσουν τις δαπάνες για επιδόματα ανεργίας, προγράμματα επανεκπαίδευσης και μέτρα κοινωνικής προστασίας.
Οι αναλυτές υπογραμμίζουν ότι τα δύο κυρίαρχα σενάρια για την επίδραση της AI στην αγορά εργασίας —η κατάργηση υφιστάμενων θέσεων και η δημιουργία νέων επαγγελμάτων— δεν είναι αμοιβαία αποκλειόμενα. Ωστόσο, η μεταβατική περίοδος μέχρι την προσαρμογή της αγοράς ενδέχεται να δημιουργήσει ένα πολυετές δημοσιονομικό κενό, ασκώντας σημαντικές πιέσεις στα δημόσια οικονομικά.
Σύμφωνα με το Bloomberg, ο συνδυασμός μειωμένων φορολογικών εσόδων, αυξημένων κρατικών δαπανών και παρατεταμένης οικονομικής αβεβαιότητας θα μπορούσε να οδηγήσει σε μακρά περίοδο δημοσιονομικής και πολιτικής αστάθειας.
Μεταξύ των προτάσεων που έχουν τεθεί στο τραπέζι για την αντιμετώπιση των πιθανών επιπτώσεων περιλαμβάνονται η αύξηση της φορολόγησης του πλούτου και των ειδών πολυτελείας, η ενίσχυση των φόρων στην κατανάλωση, η επιβολή υψηλότερων εταιρικών φόρων, καθώς και η θέσπιση ειδικού φόρου στη χρήση υπολογιστικής ισχύος και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται στην ανάλυση, όλες αυτές οι επιλογές προσκρούουν στη δυσκολία πολιτικής αποδοχής νέων φορολογικών επιβαρύνσεων για πολίτες και επιχειρήσεις.
