Η εθνική ασφάλεια, η τεχνητή νοημοσύνη, το υπολογιστικό νέφος και ο έλεγχος των κρατικών δεδομένων περνούν πλέον στην ίδια εξίσωση. Η κυπριακή Βουλή ζητά άμεση ολοκλήρωση της Εθνικής Στρατηγικής για την ΤΝ και το Cloud, θέτοντας παράλληλα ζήτημα ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, ενεργειακών διασυνδέσεων και ισότιμης συμμετοχής των μικρών κρατών στη νέα ψηφιακή οικονομία. Η εξάρτηση της Ευρώπης από τις ψηφιακές υποδομές και τις υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους εταιρειών που βρίσκονται εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης αναδεικνύεται σε ζήτημα στρατηγικής ασφάλειας, με την Κύπρο να ζητά πλέον συγκεκριμένες πολιτικές αποφάσεις και όχι απλώς διακηρύξεις για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Την άμεση ολοκλήρωση της Εθνικής Στρατηγικής για την Τεχνητή Νοημοσύνη και το Υπολογιστικό Νέφος ζήτησε στις 3 Νοεμβρίου η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εξωτερικών της κυπριακής Βουλής. Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς συνδέει ευθέως την τεχνολογική εξάρτηση με την προστασία των κρίσιμων κρατικών δεδομένων, τις υβριδικές απειλές και την εθνική ασφάλεια. Το στοιχείο που προκαλεί ιδιαίτερο προβληματισμό αφορά την έκταση της ευρωπαϊκής εξάρτησης. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών, βουλευτής του ΔΗΣΥ Γιώργος Κάρουλλας, τρεις πάροχοι υπηρεσιών Cloud και αποθήκευσης ψηφιακών δεδομένων από τρίτες χώρες ελέγχουν περισσότερο από το 70% της ευρωπαϊκής αγοράς, ενώ πάνω από το 80% των ψηφιακών υποδομών εξαρτάται από παρόχους εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα ποσοστά αυτά, όπως παρουσιάστηκαν από τον πρόεδρο της Επιτροπής, αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που υπερβαίνει τον ανταγωνισμό μεταξύ τεχνολογικών εταιρειών. Αφορά το ποιος διαθέτει τις υποδομές, ποιος διαχειρίζεται τις υπηρεσίες, ποιος έχει τον επιχειρησιακό έλεγχο και υπό ποιο νομικό και γεωπολιτικό καθεστώς λειτουργούν τα συστήματα στα οποία στηρίζονται κυβερνήσεις, δημόσιες υπηρεσίες και κρίσιμες οικονομικές δραστηριότητες.

Το Cloud δεν είναι απλώς μια τεχνολογική επιλογή

Η συζήτηση για την ψηφιακή κυριαρχία αποκτά ιδιαίτερο βάρος όταν αφορά κρατικά μητρώα, φορολογικά δεδομένα, πληροφοριακά συστήματα υγείας, υπηρεσίες κοινωνικής ασφάλισης, δικαστικά αρχεία, αμυντικές πληροφορίες και υποδομές κρίσιμης σημασίας. Η μεταφορά δεδομένων και πληροφοριακών συστημάτων στο Cloud προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα: οικονομίες κλίμακας, υψηλή διαθεσιμότητα, δυνατότητες επεξεργασίας μεγάλου όγκου πληροφοριών, ταχύτερη ανάπτυξη εφαρμογών και πρόσβαση σε προηγμένες υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, η εξάρτηση από έναν περιορισμένο αριθμό διεθνών παρόχων δημιουργεί και μια σειρά στρατηγικών κινδύνων.

Πρώτον, ο κίνδυνος επιχειρησιακής εξάρτησης. Όταν κρίσιμες κρατικές λειτουργίες στηρίζονται σε συγκεκριμένες πλατφόρμες, η αλλαγή παρόχου δεν είναι μια απλή εμπορική απόφαση. Απαιτεί μεταφορά δεδομένων, επανασχεδιασμό εφαρμογών, διασφάλιση συμβατότητας και σημαντικό κόστος.

Δεύτερον, ο κίνδυνος νομικής και γεωπολιτικής εξάρτησης. Η φυσική αποθήκευση των δεδομένων σε ευρωπαϊκό έδαφος δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει πλήρη ψηφιακή κυριαρχία. Σημασία έχει επίσης ποιος ελέγχει τον πάροχο, ποιο νομικό πλαίσιο τον δεσμεύει, ποιος έχει πρόσβαση στα δεδομένα και ποιες εγγυήσεις ισχύουν για την προστασία τους.

Τρίτον, ο κίνδυνος συγκέντρωσης της τεχνολογικής ισχύος. Όταν λίγες επιχειρήσεις ελέγχουν μεγάλο μέρος της υπολογιστικής ισχύος, των υποδομών αποθήκευσης και των προηγμένων υπηρεσιών ΤΝ, αποκτούν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ψηφιακής οικονομίας.

Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο με την ανάπτυξη της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης. Η εκπαίδευση και λειτουργία μεγάλων μοντέλων, η επεξεργασία ευαίσθητων πληροφοριών και η αξιοποίηση κρατικών δεδομένων προϋποθέτουν υποδομές μεγάλης υπολογιστικής ισχύος. Συνεπώς, όποιος ελέγχει την υπολογιστική υποδομή αποκτά σημαντική επιρροή και στην επόμενη γενιά ψηφιακών υπηρεσιών.

Ο Γιώργος Κάρουλλας, πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών και βουλευτής του ΔΗΣΥ

 

Οι τρεις διεκδικήσεις της Κύπρου από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Η κυπριακή Επιτροπή Εξωτερικών δεν περιορίστηκε στην επισήμανση των κινδύνων. Έθεσε τρεις συγκεκριμένες προτεραιότητες τις οποίες, σύμφωνα με τον Γιώργο Κάρουλλα, πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών και βουλευτή του ΔΗΣΥ, πρέπει να διεκδικήσει η κυβέρνηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

1. Ενεργειακές διασυνδέσεις και επάρκεια ηλεκτρικής ισχύος.

Η ανάπτυξη υποδομών Cloud και κέντρων δεδομένων προϋποθέτει μεγάλες και σταθερές ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας. Τα Data Centers αποτελούν ενεργοβόρες εγκαταστάσεις, με απαιτήσεις όχι μόνο σε ηλεκτροδότηση αλλά και σε ψύξη, εφεδρικά συστήματα και αδιάλειπτη λειτουργία. Για την Κύπρο, η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της γεωγραφικής της απομόνωσης και των περιορισμών στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Η δημιουργία ισχυρών ψηφιακών υποδομών δεν μπορεί να σχεδιαστεί ανεξάρτητα από τον ενεργειακό σχεδιασμό. Χωρίς επαρκή διαθέσιμη ισχύ και αξιόπιστες διασυνδέσεις, η προσέλκυση μεγάλων επενδύσεων σε Data Centers και υπολογιστικές υποδομές ΤΝ θα αντιμετωπίζει αντικειμενικούς περιορισμούς.

2. Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για τις νέες υποχρεώσεις.

Η δεύτερη διεκδίκηση αφορά την εξασφάλιση ευρωπαϊκών πόρων για κάθε νέα υποχρέωση που αναλαμβάνουν τα κράτη-μέλη. Η δημιουργία Data Centers, η ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης, η ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας και η διασφάλιση της ψηφιακής αυτονομίας απαιτούν επενδύσεις μεγάλης κλίμακας. Για ένα μικρό κράτος, το κόστος κατασκευής και λειτουργίας τέτοιων υποδομών, σε συνδυασμό με τις απαιτήσεις στελέχωσης και τεχνολογικής αναβάθμισης, μπορεί να αποτελέσει σοβαρό εμπόδιο. Η κυπριακή θέση αναδεικνύει επομένως μια κρίσιμη ευρωπαϊκή αντίφαση: η ψηφιακή κυριαρχία αποτελεί κοινό στρατηγικό στόχο, αλλά η επίτευξή της δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στις οικονομικές δυνατότητες κάθε κράτους ξεχωριστά.

3. 3. Ισότιμη μεταχείριση των μικρών κρατών.

Η τρίτη διεκδίκηση αφορά στη θέση των μικρότερων κρατών στη νέα ευρωπαϊκή ψηφιακή αρχιτεκτονική. Η Κύπρος ζητά να μην περιοριστεί στον ρόλο του καταναλωτή ευρωπαϊκών ή διεθνών ψηφιακών υπηρεσιών, αλλά να συμμετέχει ουσιαστικά στον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την αξιοποίηση των υποδομών. Πρόκειται για μια σημαντική διάσταση της συζήτησης. Η ψηφιακή κυριαρχία δεν μπορεί να μεταφράζεται απλώς στη δημιουργία μεγάλων ευρωπαϊκών τεχνολογικών κέντρων σε λίγες ισχυρές χώρες, αφήνοντας τα μικρότερα κράτη στη θέση των τελικών χρηστών. Η Εθνική Στρατηγική υπάρχει ως προσχέδιο. Το ζητούμενο είναι η εφαρμογή. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η Κύπρος δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής είχε ανακοινώσει στις 22 Ιουλίου 2026 την έναρξη δημόσιας διαβούλευσης για την Εθνική Στρατηγική Τεχνητής Νοημοσύνης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το προσχέδιο εκπονήθηκε από την Εθνική Εξειδικευμένη Επιτροπή για την ΤΝ (National AI Taskforce), η οποία συγκροτήθηκε με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου στις 22 Ιανουαρίου 2025, υπό την προεδρία του Επικεφαλής Επιστήμονα για την Έρευνα, την Καινοτομία και την Τεχνολογία.

Η δημόσια διαβούλευση ολοκληρώθηκε στις 31 Αυγούστου 2026, με το τελικό κείμενο να αποτελεί πλέον το ζητούμενο για την κυβέρνηση.

Η στρατηγική περιλαμβάνει οκτώ βασικούς άξονες, μεταξύ των οποίων:

• Ανάπτυξη ισχυρού και χωρίς αποκλεισμούς οικοσυστήματος τεχνητής νοημοσύνης.
• Μετασχηματισμός των δημόσιων υπηρεσιών μέσω της ΤΝ.
• Ανάπτυξη και προσέλκυση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.
• Διασφάλιση ασφαλών, κυρίαρχων και διαλειτουργικών δεδομένων και υποδομών.
• Ισχυρή διακυβέρνηση, δεοντολογία και λογοδοσία.
• Ανάπτυξη εθνικών δυνατοτήτων μέσω στρατηγικών συνεργασιών.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η ψηφιακή κυριαρχία των δεδομένων και των υποδομών αποτελεί ήδη διακριτό πυλώνα του σχεδιασμού. Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι να προστεθεί ακόμη μία γενική αναφορά στην ασφάλεια, αλλά να προσδιοριστούν οι μηχανισμοί, οι επενδύσεις, οι αρμόδιοι φορείς και τα χρονοδιαγράμματα που θα μετατρέψουν τις διακηρύξεις σε πραγματικές δυνατότητες. Παράλληλα, η Επιτροπή Εξωτερικών ζητά η τελική στρατηγική να δημοσιευθεί και στην ελληνική γλώσσα, όχι μόνο στην αγγλική. Πρόκειται για ουσιαστική απαίτηση διαφάνειας και προσβασιμότητας, καθώς ένα εθνικό στρατηγικό κείμενο πρέπει να είναι διαθέσιμο στους δημόσιους φορείς, στις επιχειρήσεις και στην κοινωνία που καλούνται να συμμετάσχουν στην εφαρμογή του.

Η ευρωπαϊκή διάσταση: Από την κανονιστική συμμόρφωση στην τεχνολογική αυτονομία

Η συζήτηση στην Κύπρο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πρόβλημα: η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναπτύξει ένα εκτεταμένο κανονιστικό πλαίσιο για την ψηφιακή οικονομία, αλλά η ανάπτυξη των δικών της υπολογιστικών υποδομών και η μείωση των εξαρτήσεων από τρίτες χώρες παραμένουν στρατηγικές προκλήσεις.

Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) θέτει κανόνες για την ανάπτυξη και χρήση συστημάτων ΤΝ, με υποχρεώσεις ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου. Ωστόσο, η ρύθμιση της αγοράς δεν συνεπάγεται αυτομάτως και την απόκτηση ευρωπαϊκής τεχνολογικής ισχύος.

Η Ευρώπη χρειάζεται παράλληλα:

• Ισχυρές υποδομές υπολογιστικού νέφους υπό ευρωπαϊκό έλεγχο.
• Πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ για δημόσιους οργανισμούς, ερευνητικά ιδρύματα και επιχειρήσεις.
• Ανταγωνιστικά ευρωπαϊκά οικοσυστήματα τεχνολογίας και λογισμικού.
• Ασφαλείς υποδομές αποθήκευσης και επεξεργασίας κρίσιμων δεδομένων.
• Δυνατότητες μεταφοράς εφαρμογών και δεδομένων μεταξύ διαφορετικών παρόχων, ώστε να περιορίζεται η εξάρτηση από μία πλατφόρμα.

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της λεγόμενης ψηφιακής κυριαρχίας. Δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι κάθε κράτος πρέπει να κατασκευάσει το δικό του Data Center ή να αναπτύξει αποκλειστικά εθνικές τεχνολογίες. Σημαίνει ότι πρέπει να διαθέτει τον έλεγχο, τις εγγυήσεις και τις εναλλακτικές δυνατότητες που του επιτρέπουν να μη γίνεται όμηρος συγκεκριμένων προμηθευτών ή γεωπολιτικών εξελίξεων.

Το πραγματικό στοίχημα για την Κύπρο και την Ελλάδα

Η κυπριακή παρέμβαση έχει ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, καθώς τα ζητήματα που αναδεικνύονται δεν αφορούν αποκλειστικά ένα μικρό νησιωτικό κράτος. Η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, η ψηφιοποίηση του Δημοσίου, η συγκέντρωση μεγάλων όγκων δεδομένων και η δημιουργία υποδομών Data Centers διαμορφώνουν μια νέα πραγματικότητα για όλες τις ευρωπαϊκές οικονομίες. Η Ελλάδα έχει ήδη εισέλθει σε αυτή την επενδυτική διαδρομή, με την ανάπτυξη υποδομών κέντρων δεδομένων και την προσέλκυση διεθνών τεχνολογικών ομίλων. Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, δεν είναι μόνο πόσες επενδύσεις θα πραγματοποιηθούν ή πόσα MW υπολογιστικής και ενεργειακής ισχύος θα προστεθούν. Είναι ποια δεδομένα θα φιλοξενούνται, ποιος θα τα διαχειρίζεται, υπό ποιες εγγυήσεις, με ποιους όρους πρόσβασης και πόση πραγματική τεχνολογική αξία θα παραμένει στην ελληνική οικονομία. Η ίδια προβληματική αφορά την αξιοποίηση των κρατικών δεδομένων από εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Η ψηφιοποίηση ενός δημόσιου αρχείου ή η μεταφορά μιας κρατικής εφαρμογής στο Cloud δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με την απόκτηση εθνικής ψηφιακής ικανότητας. Χρειάζονται οργανωμένη διακυβέρνηση δεδομένων, τεχνική επάρκεια, ισχυρή κυβερνοασφάλεια, δυνατότητα ελέγχου και σαφείς συμβατικές προβλέψεις.

Η προειδοποίηση της Κύπρου αναδεικνύει ένα ζήτημα που θα απασχολήσει συνολικά την Ευρώπη τα επόμενα χρόνια: η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι μόνο υπόθεση αλγορίθμων και εφαρμογών. Είναι υπόθεση ενέργειας, υπολογιστικής ισχύος, υποδομών, δεδομένων και γεωπολιτικής ισχύος. Και σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η ψηφιακή κυριαρχία δεν εξασφαλίζεται με στρατηγικές επί χάρτου. Απαιτεί επενδύσεις, υποδομές, τεχνογνωσία και, κυρίως, τη δυνατότητα κάθε κράτους να ελέγχει τις κρίσιμες ψηφιακές λειτουργίες του, ακόμη και όταν συνεργάζεται με τους μεγαλύτερους διεθνείς τεχνολογικούς ομίλους.

ictplus.gr

 

Πηγές τεκμηρίωσης:
Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων: Η παρέμβαση της Επιτροπής Εξωτερικών (3/11/2026).
Εθνική Στρατηγική ΤΝ: Κυβερνητική πλατφόρμα δημόσιας διαβούλευσης.
Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής: Ανακοίνωση έναρξης διαβούλευσης.
PhileNews: Η διάσταση της εθνικής ασφάλειας και της εξάρτησης από παρόχους εκτός ΕΕ.