Η χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης από παιδιά και εφήβους επεκτείνεται πέρα από την αναζήτηση πληροφοριών και τη βοήθεια στα μαθήματα, φτάνοντας ακόμη και στη συναισθηματική υποστήριξη. Σύμφωνα με έρευνα της JED Foundation, το 57% των μαθητών που συμμετείχαν δήλωσε ότι χρησιμοποιεί chatbot όταν αισθάνεται θλίψη, άγχος ή μοναξιά, ή όταν δυσκολεύεται να διαχειριστεί μια κατάσταση.
Το ποσοστό αυτό βρίσκεται κοντά στο αντίστοιχο της σχολικής χρήσης, καθώς το 58% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι αξιοποιεί την AI για τις εργασίες του. Παράλληλα, το 90% των μαθητών του δείγματος δήλωσε ότι έχει χρησιμοποιήσει chatbot τεχνητής νοημοσύνης.
Τα ευρήματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς ορισμένες μορφές χρήσης της AI συνδέονται με χειρότερους δείκτες ψυχικής υγείας και ευεξίας, καθώς και με συχνότερη αναφορά ιστορικού αυτοκτονικών σκέψεων ή αποπειρών. Ωστόσο, η έρευνα δεν αποδεικνύει ότι η χρήση των chatbot προκαλεί αυτές τις δυσκολίες.
Η AI ως μέσο συναισθηματικής υποστήριξης
Η έρευνα της JED Foundation, οργανισμού που δραστηριοποιείται στον τομέα της ψυχικής υγείας των νέων, βασίστηκε σε απαντήσεις 5.560 μαθητών από 21 σχολεία στις ΗΠΑ. Τα στοιχεία συλλέχθηκαν από τον Οκτώβριο του 2025 έως τον Απρίλιο του 2026, στο πλαίσιο προγραμμάτων του οργανισμού.
Εκτός από τη χρήση για σχολικές εργασίες και τη διαχείριση συναισθηματικών δυσκολιών, το 12% των μαθητών δήλωσε ότι χρησιμοποιεί την AI για φιλία ή συντροφιά.
Η αναπτυξιακή ψυχολόγος Αν Μαέ, από το Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας στο Τσάπελ Χιλ, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα, σχολίασε στο Oregon Public Broadcasting την ταχύτητα με την οποία εξαπλώθηκε η χρήση αυτών των εργαλείων. Όπως ανέφερε, η AI χρησιμοποιείται πλέον από μαθητές τόσο για τις σχολικές τους υποχρεώσεις όσο και για συναισθηματική υποστήριξη και τη διαχείριση προσωπικών δυσκολιών.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του 15χρονου Αρτζούν Σάρντα από το Τέξας, ο οποίος περιέγραψε ότι απευθυνόταν επανειλημμένα στο ChatGPT όταν ανησυχούσε για τις επιδόσεις του σε διαγώνισμα χημείας. Όπως εξήγησε, αναζητούσε διαβεβαίωση ότι θα τα καταφέρει και ότι θα διατηρήσει τον καλό μέσο όρο του.
Η σύνδεση με τους δείκτες ψυχικής υγείας
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της έρευνας αφορά τη σχέση ανάμεσα στη χρήση της AI για συναισθηματική υποστήριξη και στην ψυχική κατάσταση των μαθητών.
Όπως προκύπτει από την ανάλυση, οι μαθητές που χρησιμοποιούσαν chatbot όταν ένιωθαν συναισθηματική δυσφορία ήταν πιθανότερο να εμφανίζουν χειρότερους δείκτες ψυχικής υγείας και ευεξίας. Παράλληλα, ήταν συχνότερη η αναφορά ιστορικού αυτοκτονικών σκέψεων ή αποπειρών.
Η Κέιλα Άντερσον, ψυχολόγος και αντιπρόεδρος έρευνας και αξιολόγησης της JED Foundation, εξήγησε ότι η ομάδα εξέτασε τη σχέση μεταξύ των διαφορετικών χρήσεων της AI και των δεικτών ευεξίας, ψυχικής υγείας και ιστορικού αυτοκτονικών σκέψεων ή αποπειρών.
Ωστόσο, όπως διευκρίνισε, τα δεδομένα δεν επιτρέπουν να προσδιοριστεί εάν η χρήση της AI συμβάλλει στην επιδείνωση της ψυχικής υγείας ή εάν οι μαθητές που αντιμετωπίζουν ήδη δυσκολίες είναι εκείνοι που στρέφονται συχνότερα στα chatbot.
Γιατί δεν προκύπτει αιτιώδης σχέση
Η διάκριση ανάμεσα στη συσχέτιση και την αιτία είναι καθοριστική για την ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Η έρευνα καταγράφει ότι ορισμένες χρήσεις της AI εμφανίζονται συχνότερα σε μαθητές με δυσμενέστερους δείκτες ψυχικής υγείας, αλλά δεν αποδεικνύει ότι τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης προκαλούν τις συγκεκριμένες δυσκολίες.
Η Αν Μαέ εκτιμά ότι είναι πιθανό να λειτουργούν και οι δύο κατευθύνσεις: μαθητές που αντιμετωπίζουν ήδη συναισθηματικές δυσκολίες μπορεί να αναζητούν υποστήριξη μέσω AI, ενώ ορισμένοι τρόποι χρήσης της τεχνολογίας ενδέχεται να επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάστασή τους.
Μία από τις πιθανές εξηγήσεις που εξετάζονται είναι ότι η άμεση ανακούφιση που μπορεί να προσφέρει μια συνομιλία με chatbot, όταν οδηγεί σε υπερβολική εξάρτηση, ενδέχεται να περιορίζει τις ευκαιρίες των νέων να εξασκηθούν στη διαχείριση του καθημερινού άγχους και στην αναζήτηση ανθρώπινης υποστήριξης. Η συγκεκριμένη εκδοχή, ωστόσο, δεν αποτελεί αποδεδειγμένο συμπέρασμα της έρευνας.
Η ανθρώπινη υποστήριξη παραμένει στο επίκεντρο
Τα ευρήματα επαναφέρουν το ζήτημα του ρόλου που μπορεί να έχει η Τεχνητή Νοημοσύνη στην καθημερινότητα των παιδιών και των εφήβων, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση συναισθηματικών δυσκολιών.
Τα chatbot μπορούν να ανταποκρίνονται άμεσα στα ερωτήματα των χρηστών, ωστόσο δεν διαθέτουν την κρίση, τη σχέση εμπιστοσύνης και την ευθύνη ενός ανθρώπου που μπορεί να αναγνωρίσει μια δυσκολία και να παρέμβει. Επιπλέον, οι απαντήσεις τους ενδέχεται να είναι ανακριβείς, ακατάλληλες ή υπερβολικά επιβεβαιωτικές.
Για την JED Foundation, βασική προτεραιότητα είναι να παραμείνει η ανθρώπινη σύνδεση στο επίκεντρο της υποστήριξης των νέων. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν θα πρέπει να παρουσιάζεται ως υποκατάστατο των έμπιστων ενηλίκων, ενώ ο σχεδιασμός των σχετικών εργαλείων χρειάζεται να δίνει έμφαση στην αναγνώριση της συναισθηματικής δυσφορίας και στη σύνδεση των παιδιών με πραγματική ανθρώπινη υποστήριξη.
